Newyddion

Ein Cwestiynau ac Atebion diweddaraf - Nik Dart

Nik Dart yw Cadeirydd Llywodraethwyr Ysgol Gymraeg Bro Ogwr ym Mhen-y-bont ar Ogwr. Cafodd yr ysgol ei chanmol yn ddiweddar gan Estyn am sicrhau mynediad at brofiadau addysgol i deuluoedd sy’n profi effeithiau tlodi. Fe wnaethom siarad â Nik am ei rôl a’r rôl gref y mae llywodraethwyr wedi’i chwarae yn llwyddiant yr ysgol.

Sut wnaethoch chi ddod yn llywodraethwr, a sut wnaethoch chi ddod i fod yn eich rôl bresennol?
Rydw i wedi bod yn llywodraethwr ers tua 15 mlynedd, gan ddechrau fel staff-lywodraethwr mewn ysgol wahanol, yna rhiant-lywodraethwr ym Mro Ogwr. Ar ôl 18 mis ym Mro Ogwr, roedd y Cadeirydd presennol yn cynllunio olyniaeth a gofynnwyd i mi ystyried dod yn Gadeirydd pan wnaeth ymddiswyddo, a chytunais. Ymddeolodd ein pennaeth hirsefydlog, felly fe wnes i daflu fy hun i arwain y Corff Llywodraethol wrth benodi pennaeth. Cawsom arolwg Estyn o fewn y chwe mis cyntaf o ddod yn Gadeirydd ac yna cawsom bandemig. Addawais i mi fy hun y byddwn yn aros i sicrhau bod y pennaeth newydd wedi ymgartrefu, yna aros i Estyn ac yna aros nes i’r ysgol newydd gael ei hadeiladu. Roedd hynny i fod i agor ddwy flynedd yn ôl, ond dydyn nhw ddim hyd yn oed wedi torri tir eto, felly rydw i’n dal yma!

Sut brofiad yw bod yn Gadeirydd Llywodraethwyr?
Mae’n lot o waith ac nid yw llawer o bobl yn sylweddoli hynny. Mae llywodraethu wedi rhoi mwy o brofiad a sgiliau i mi nag unrhyw yrfa â thâl – yn sydyn mae angen i mi fod yn arbenigwr mewn ystadau, cyfraith cyflogaeth a’r holl bethau eraill hyn nad oes neb byth yn eich hyfforddi ar eu cyfer. Er fy mod yn dweud wrth bobl bod llywodraethwyr yn chwarae rôl strategol wrth sicrhau bod yr ysgol yn darparu’r addysg orau bosibl, ar adegau mae’n ymddangos ein bod yn gwneud popeth ond hynny. Roedd ein hadeilad newydd i fod i agor ddwy flynedd yn ôl, ond nid ydynt wedi dechrau eto oherwydd mwydod daear. Doeddwn i erioed wedi sylweddoli y byddwn i’n dod mor wybodus am fwydod daear!

Mae bod yn bennaeth yn swydd unig ac anodd ac mae angen cadeirydd cryf. Mae lles y pennaeth yn rhan o’n rôl ac mae ein pennaeth yn gwybod y gall fy ffonio unrhyw adeg o’r dydd neu’r nos. Mae’n lle diogel.

Yn ei adroddiad, dywedodd Estyn fod y llywodraethwyr yn “eiriolwyr cryf” dros yr ysgol. Beth yw eich agwedd at lywodraethu, a sut ydych chi wedi cyflawni hynny?
Roeddwn i’n benderfynol nad oeddem yn mynd i fod yn un o’r cyrff llywodraethu hynny lle roedd y Cadeirydd yn siarad a phawb arall yn gwenu. Mae gennym 18 llywodraethwr ac mae’n ymdrech tîm – mae gan bob llywodraethwr rôl. Rwy’n gosod disgwyliadau uchel iawn o bob llywodraethwr ac fel corff llywodraethu rydym yn heriol ac yn gefnogol, ac rydym yn gwybod ein cyfrifoldebau’n dda. Rydym hefyd yn gwneud yn siŵr ein bod yn cael cyngor a chefnogaeth arbenigol. Rydym yn cael ein cefnogi’n dda iawn gan Governors Cymru Services, sy’n gwneud gwaith ardderchog. Rydym hefyd yn defnyddio School Governance Solutions, sy’n darparu gwasanaeth clercio gwych, ac mae gennym CLG gyda Capital Law ar gyfer yr achlysuron pan fydd angen cymorth cyfreithiol arnom a Judicium Education ar gyfer diogelu data.

Dywedwch wrthym am y Tîm Lles Emosiynol a Theuluol. Pryd cafodd ei sefydlu a sut mae’n gweithio?
Mae gan bobl y canfyddiad hwn bod ysgolion cyfrwng Cymraeg yn ddosbarth canol, ond mae ein poblogaeth o ddisgyblion yn amrywiol a chymhleth iawn. Mae nifer o blant yn byw mewn tlodi, tra bod eraill ar y llinell dlodi. Mae rhieni’n cael trafferth. Mae anghenion ein disgyblion bob amser wedi bod yn amrywiol, ond ers Covid mae natur a chwmpas eu hanghenion wedi tyfu. Felly, ychydig flynyddoedd yn ôl, fe wnaethom ofyn i’r pennaeth hysbysebu am Swyddog Ymgysylltu â Theuluoedd i helpu i ddarparu cymorth i deuluoedd. Tyfodd hynny i’n Tîm Llesiant Emosiynol a Theuluol, sy’n cynnwys swyddog lles ELSA a thîm ymyriadau ymroddedig.

Rydym yn cynnal sesiynau galw heibio wythnosol i’r teulu ar gyfer rhieni, gofalwyr, neiniau a theidiau. Os ydyn nhw eisiau siarad am unrhyw beth, mae’r tîm ar gael. Rydym hefyd yn trefnu sesiynau galw heibio gan Gyngor ar Bopeth a sefydliadau cefnogol eraill. Mae’r rhain yn ychwanegol at fentrau eraill i helpu disgyblion, gan gynnwys ein clwb brecwast am ddim, cwpwrdd byrbryd iach a chynnig gwisg ysgol ail law. Rydym hefyd yn ategu teithiau ysgol fel bod pob disgybl yn cael yr un mynediad at brofiadau a chyfleoedd.

Beth yw rôl y corff llywodraethu yn hyn?
Gwnaethom yn siŵr bod lle yn y gyllideb ar gyfer y gwaith hwn. Mae bellach yn swydd barhaol yn yr ysgol ac yn rhywbeth rydyn ni wedi’i ddiogelu yn y gyllideb. Er gwaethaf yr hinsawdd bresennol o gyllidebau ysgolion tynn a thoriadau, roedd hyn yn rhywbeth nad oeddem yn cyfaddawdu arno ac mae ein hymdrechion yn talu ar ei ganfed – ein presenoldeb oedd yr uchaf yn ddiweddar yn yr awdurdod lleol. Fel corff llywodraethu, rydym bob amser yn gwirio effaith unrhyw fenter newydd i sicrhau ei bod yn ychwanegu gwerth at waith yr ysgol ac yn cefnogi’r amgylchedd addysgu a dysgu, yn ogystal â gwneud y gwahaniaeth hollbwysig hwnnw i’n disgyblion a’n rhieni.