Newyddion

C&A: David Browne, Cyfarwyddwr Rheoleiddio Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA)

CGA yw’r rheoleiddiwr proffesiynol annibynnol ar gyfer y gweithlu addysg yng Nghymru. Mae’n rheoleiddio ymarferwyr addysg ar draws ysgolion, addysg bellach, gwaith ieuenctid, a dysgu oedolion/gwaith. Fe wnaethom siarad â David Browne, Gyfarwyddwr Rheoleiddio, am sut mae’n gweithredu a sut y gall llywodraethwyr weithio gydag ef.

Allwch chi esbonio beth mae eich swydd yn ei olygu?
Fel Cyfarwyddwr Rheoleiddio, rwy’n gyfrifol am dri maes gwahanol – cofrestru, data ac addasrwydd i ymarfer. Mae hynny’n golygu mai fy swydd i yw cynnal a datblygu’r gofrestr o ymarferwyr addysg yng Nghymru. Ar hyn o bryd mae 91,000 o unigolion ar y gofrestr honno ar draws 13 categori gwahanol. Rwyf hefyd yn gyfrifol am reoli’r data am y gweithlu addysg yng Nghymru, a choladu hynny yn ein hadroddiad ystadegau blynyddol. Ac rwy’n arwain ein swyddogaeth addasrwydd i ymarfer, sy’n ymchwilio ac yn gwrando ar achosion a gyfeiriwyd atom gan gyflogwyr a rhanddeiliaid eraill.

Sut mae’r CGA wedi esblygu ers disodli’r CACC yn 2015?
Roedd y corff blaenorol, CACC (Cyngor Addysgu Cyffredinol Cymru), yn rheoleiddio athrawon ysgol yn unig. Mae’r CGA bellach yn fwy na dwbl ei faint oherwydd ein bod yn cofrestru llawer mwy o aelodau o’r gweithlu addysg yng Nghymru. Rydym yn unigryw ymhlith rheoleiddwyr addysg y DU yn yr ystyr ein bod hefyd yn rheoleiddio ymarferwyr yn y sector AB a’r sector ieuenctid. Mae hyn yn golygu bod gennym broffil cofrestrydd unigryw.

Er mai rheoleiddio yw’r rhan fwyaf o’r hyn a wnawn, mae’n debyg mai’r ffitrwydd i ymarfer yw’r rhan fwyaf cymhleth o’n gwaith rheoleiddio. Rydym yn gwario tua £1.5 miliwn y flwyddyn ar ymgymryd â’n rôl addasrwydd rheoleiddiol i ymarfer. Wrth i ni dyfu ac ychwanegu categorïau cofrestru newydd, mae’r maes gwaith hwn wedi cynyddu yn ei gymhlethdod. Mewn gwirionedd, cyflwynodd Llywodraeth Cymru rywfaint o ddeddfwriaeth newydd i sicrhau y byddwn yn gallu clywed achosion addasrwydd i ymarfer ar gyfer rhai o’r categorïau cofrestru newydd sydd wedi’u hychwanegu at y Gofrestr yn fwy diweddar. Cyn cyflwyno’r ddeddfwriaeth newydd hon, bob tro yr oeddem yn ychwanegu categori newydd o gofrestrwyr, roedd yn rhaid i ni recriwtio aelodau panel newydd o’r categori hwnnw i sicrhau tegwch a chyfiawnder. Gan fod rhai o’r categorïau cofrestru newydd yn cynnwys niferoedd isel iawn o ymarferwyr, heb y ddeddfwriaeth newydd, efallai na fyddwn wedi gallu rheoleiddio ar draws rhai o’r categorïau newydd hynny.

Sut gall llywodraethwyr ysgolion weithio gyda’r CGA?
Rydym yn croesawu’r cyfle i weithio gyda llywodraethwyr. Pryd bynnag y byddaf yn cwrdd â grwpiau o lywodraethwyr, y peth cyntaf rwy’n ei ddweud wrthyn nhw yw ‘diolch’. Mae’r gwaith maen nhw’n ei wneud yn bwysig iawn i ni oherwydd bod ganddyn nhw’r rolau strategol ac atebolrwydd allweddol hynny ar gyfer yr ysgolion lle mae ein cofrestrwyr yn gweithio.

Rydym wedi cynhyrchu canllaw i’r hyn y mae angen i lywodraethwyr ei wybod am yr CGA, y gallwch ei gyrchu yma. O safbwynt cofrestru, mae angen cofrestru athrawon, gweithwyr cymorth ac athrawon peripatetig i weithio mewn ysgolion. Mae’n hawdd iawn gwirio’r gofrestr i wneud yn siŵr bod aelod o staff wedi’i gofrestru, a byddem yn annog llywodraethwyr i wneud hynny pryd bynnag y byddant yn gwneud penodiadau newydd.

Mae’n bwysig iawn bod llywodraethwyr yn gwbl ymwybodol o’u cyfrifoldebau o ran diogelu, a dylent adrodd eu pryderon ar unwaith os ydyn nhw’n dod yn ymwybodol o rywbeth, gan ddilyn gweithdrefn eu hysgol.

Hoffem hefyd i lywodraethwyr fod yn ymwybodol o wefan Addysgwyr Cymru, sy’n helpu addysgwyr i gael gafael ar wybodaeth, hyfforddiant a chyfleoedd gyrfa. Trwy’r wefan hon, gall ysgolion hysbysebu eu swyddi gwag yn rhad ac am ddim, gan arbed miloedd o bunnoedd y flwyddyn iddynt. Mae gennym hefyd ein Pasbort Dysgu Proffesiynol ein hunain, sy’n caniatáu i addysgwyr olrhain a chofnodi eu dysgu proffesiynol trwy gydol eu gyrfa. Byddai llywodraethwyr yn gwybod am yr adnoddau hyn a’u rhannu gyda’r staff yn eu hysgolion yn helpu i hyrwyddo datblygiad proffesiynol a dilyniant gyrfa ymhlith y gweithlu addysg.

Sut gall llywodraethwyr gefnogi’ch gwaith o amgylch addasrwydd i ymarfer yn well?
Mae gan lywodraethwyr, gyda’u swyddogaethau staffio allweddol, gyfrifoldeb unigryw i sicrhau bod y staff yn eu hysgolion yn addas i ymarfer, ac i wneud atgyfeiriadau at CGA ar gyfer honiadau o ymddygiad proffesiynol annerbyniol. Gallent hefyd fod yn dystion yn yr achosion hyn. Felly, mae’n bwysig iawn i lywodraethwyr ddeall sut mae’r broses yn gweithredu. Rydym yn cyflwyno cyflwyniadau i lywodraethwyr am ein haddasrwydd i ymarfer gwaith ac rydym yn bwriadu rhoi mwy o gynnwys ar ein gwefan a’n sianel YouTube i ddarparu rhagor o wybodaeth am hyn.

Os yw llywodraethwyr perthnasol yn ymwybodol o achosion yn eu hysgol sy’n debygol o ddod gerbron CGA, gallant gysylltu â’n tîm addasrwydd i ymarfer i drefnu arsylwi gwrandawiad fel y gallant ddeall yn well sut beth yw cymryd rhan mewn gwrandawiad. Mae’r rhan fwyaf o wrandawiadau yn cael eu cynnal ar-lein y dyddiau hyn.

Un maes lle rydym yn teimlo y gallem gefnogi llywodraethwyr yw hyfforddiant. Os gallwn helpu i wella’r hyfforddiant ar gyfer llywodraethwyr sy’n ymwneud â gwrandawiadau disgyblu, yna gallai hyn helpu i roi mwy o hyder i lywodraethwyr wrth ystyried achosion. Rydyn ni bob amser ar gael i siarad â chyrff llywodraethu am yr hyn rydyn ni’n ei wneud a sut y gallwn weithio gyda’n gilydd, felly byddem yn annog llywodraethwyr i gysylltu ag unrhyw gwestiynau.