Newyddion

Holi ac Ateb: Sue Diment, Rheolwr Partneriaethau Addysg, Prifysgol Caerdydd

Gall recriwtio llywodraethwyr yn aml fod yn her sylweddol i ysgolion, yn enwedig dod o hyd i bobl sydd â’r cymysgedd cywir o sgiliau a phrofiad ar gyfer y rôl. Nod Rhaglen Llywodraethwyr Ysgol Prifysgol Caerdydd yw cefnogi staff y brifysgol sydd am ddod yn llywodraethwyr ysgolion, gan eu galluogi i ddefnyddio eu sgiliau a’u harbenigedd i gryfhau arweinyddiaeth a rheolaeth ysgolion, a chyfrannu at wella cyrhaeddiad addysgol a llesiant cenedlaethau’r dyfodol. Buom yn siarad â Sue Diment, Rheolwr Partneriaethau Addysg, am y rhaglen a’i gwaith gyda Gwasanaethau Llywodraethwyr Cymru.

Dywedwch wrthym am eich rôl
Fel Rheolwr Partneriaethau Addysg y Brifysgol yn y Tîm Ehangu Cyfranogiad, fi yw’r prif bwynt cyswllt ar gyfer ymgysylltu ag ysgolion ar draws y Brifysgol i staff. Mae’r rhan hon o’m rôl yn amrywiol iawn, o gefnogi gweithgareddau recriwtio i gysylltu staff â phartneriaid addysg ac i gefnogi ymgysylltiad ymchwilwyr ag ysgolion. Rwyf hefyd yn rhedeg nifer o brosiectau ysgol, gan gynnwys y Rhaglen Llywodraethwyr Ysgol, sy’n ymwneud â helpu i recriwtio staff y brifysgol i ddod yn llywodraethwyr ysgolion, a rheoli cynllun grantiau bach i lywodraethwyr staff wneud cais iddo.

Sut mae’r Rhaglen Llywodraethwyr Ysgol yn gweithio?
Sefydlwyd y Rhaglen Llywodraethwyr Ysgol yn wreiddiol i gefnogi Cenhadaeth Ddinesig y Brifysgol drwy gryfhau ymgysylltiad ag ysgolion a cholegau ledled Cymru. Mae bellach yn rhan o’r tîm Ehangu Cyfranogiad, gan adlewyrchu rôl y Brifysgol fel rhan o’r ecosystem addysg ehangach. Drwy rannu arbenigedd a chreu cysylltiadau uniongyrchol ag ysgolion, mae’r rhaglen yn cynnig ffordd ystyrlon i’r Brifysgol gyfrannu at y sector addysg.

Datblygwyd y rhaglen i annog a chefnogi staff i ddod yn llywodraethwyr ysgolion. Yn dilyn ymchwil gychwynnol i lywodraethu ysgolion, ffurfiwyd partneriaeth yn 2019 gyda Gwasanaethau Governors Cymru. Mae’r cydweithio hwn wedi bod yn ganolog i lwyddiant y rhaglen, gan ddarparu arweiniad ac adnoddau arbenigol i lywodraethwyr newydd a phresennol. Drwy danysgrifiad penodol i Wasanaethau Governors Cymru a ddatblygwyd gyda Phrifysgol Caerdydd, gall llywodraethwyr staff gael mynediad at gyngor wedi’i deilwra, hyfforddiant a diweddariadau rheolaidd i’w cefnogi yn eu rolau llywodraethu.

Rwy’n darparu cyfres o sesiynau gwybodaeth i staff drwy gydol y flwyddyn mewn partneriaeth â Gwasanaethau Llywodraethwyr Cymru a Governors for Schools. Nod y sesiynau hyn yw helpu staff i ddeall y rôl a sut i gymryd rhan. Yn ychwanegol, rwyf wedi datblygu tudalennau gwe penodol sy’n darparu adnoddau fel canllawiau, ffilmiau byr ac astudiaethau achos i staff sy’n ystyried dod yn llywodraethwyr ysgolion. Mae’r rhaglen hefyd yn cyd-fynd ag amcanion Ehangu Cyfranogiad y Brifysgol drwy annog staff i gefnogi ysgolion mewn ardaloedd o anfantais economaidd-gymdeithasol, ac drwy gynnig cefnogaeth benodol i staff Cymraeg eu hiaith sydd â diddordeb mewn rolau llywodraethu mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg.

Y tu hwnt i gefnogi ysgolion, mae’r rhaglen hefyd yn gweithredu fel cyfle datblygiad proffesiynol i staff. Mae’n galluogi unigolion, yn enwedig y rhai nad ydynt eto mewn rolau rheoli, i ddatblygu sgiliau gwerthfawr, ennill profiad arwain ac ehangu eu rhagolygon gyrfa. Drwy gysylltu arbenigedd y Brifysgol ag anghenion cyrff llywodraethu ysgolion, mae’r rhaglen yn creu budd i’r ddwy ochr i staff, ysgolion a’r gymuned ehangach.

Yn ogystal â chefnogi recriwtio, rwyf hefyd yn darparu cefnogaeth barhaus i staff sydd eisoes yn gwasanaethu fel llywodraethwyr ysgolion. Gall llywodraethwyr gofrestru i ymuno â’r rhwydwaith staff, sydd ar hyn o bryd yn cynnwys 147 o aelodau. O’r rhain, mae 67 wedi nodi eu bod wedi dod yn llywodraethwyr ar ôl mynychu un o sesiynau gwybodaeth y rhaglen. Fel rhan o’r rhwydwaith, gall staff danysgrifio i Wasanaethau Governors Cymru, gan roi mynediad iddynt at gyngor arbenigol, adnoddau a chefnogaeth barhaus i’w helpu i gyflawni eu rôl lywodraethu’n effeithiol.

Yn 2023, cyflwynais gynllun grantiau bach blynyddol ar gyfer llywodraethwyr staff sy’n gwasanaethu ac sydd wedi cofrestru o fewn y rhwydwaith. Trwy’r cynllun hwn, gall llywodraethwyr, mewn partneriaeth â chyrff llywodraethu eu hysgolion, wneud cais am gyllid o hyd at £500 i gefnogi mentrau sy’n benodol i’w hysgol. Gellir defnyddio’r cyllid ar gyfer amrywiaeth o weithgareddau. Ers ei lansio, mae 36 grant wedi’u dyfarnu, gan gefnogi prosiectau fel hyfforddiant staff i wella lles disgyblion, offer i gefnogi’r cwricwlwm, defnyddio mannau awyr agored i gyfoethogi profiadau dysgu, tripiau ac achlysuron ysgol, a mentrau newid hinsawdd gan gynnwys monitro amgylcheddol a phrosiectau garddio. Rhoddir blaenoriaeth i geisiadau sy’n cefnogi ysgolion mewn ardaloedd blaenoriaeth ehangu cyfranogiad neu sy’n cyd-fynd â grwpiau blaenoriaeth allweddol, gan sicrhau bod y cyllid yn cael yr effaith fwyaf posibl.

Pam ydych chi’n meddwl ei bod yn bwysig i staff wirfoddoli fel llywodraethwyr ysgol?
Rwy’n credu ei bod yn bwysig i staff wirfoddoli fel llywodraethwyr ysgol oherwydd bod ysgolion yn siapio’r genhedlaeth nesaf ac yn paratoi pobl ifanc ar gyfer eu rôl yn y gymdeithas yn y dyfodol. Mae’n hanfodol eu bod yn darparu addysg o ansawdd uchel, ac mae cyrff llywodraethu yn chwarae rhan allweddol yn hyn. Maent yn darparu arweinyddiaeth strategol ac yn gweithredu fel “ffrind beirniadol”, tra hefyd yn dwyn ysgolion i gyfrif am eu perfformiad a’u penderfyniadau.

Rwyf bob amser yn egluro i staff nad yw hyn yr un fath â bod yn rhan o gymdeithas rhieni ac athrawon. Mae bod yn llywodraethwr yn rôl strategol gyda chyfrifoldeb sylweddol. Mae llywodraethwyr yn ymwneud â goruchwylio arweinyddiaeth yr ysgol, monitro perfformiad ariannol a chefnogi’r ysgol wrth fynd i’r afael â heriau allweddol. I lawer o staff, yn enwedig y rhai nad ydynt eto mewn swyddi rheoli uwch, mae hyn yn cynnig cyfle gwerthfawr i ennill profiad ar y lefel honno, datblygu sgiliau arwain a magu hyder mewn meddwl strategol a gwneud penderfyniadau.

Rwyf hefyd yn sicrhau staff nad oes disgwyl iddynt feddu ar wybodaeth flaenorol neu brofiad o sut mae ysgolion yn gweithredu. Yr hyn sy’n bwysig mewn gwirionedd yw diddordeb gwirioneddol mewn gwneud gwahaniaeth, ymrwymiad i wella canlyniadau i bobl ifanc a pharodrwydd i gyfrannu at ddatblygiad yr ysgol. Rwyf bob amser yn pwysleisio nad oes angen bod yn rhiant i ddod yn llywodraethwr, sydd yn aml yn syndod i bobl ac yn helpu i agor y cyfle i grŵp llawer ehangach o staff.

Pa mor fuddiol ydych chi’n meddwl yw Gwasanaethau Llywodraethwyr Cymru a’r rôl maent yn ei chwarae?
Gwasanaethau Llywodraethwyr Cymru yw ein partner allweddol ym maes llywodraethu ysgolion, ac maent yn dod â llawer iawn o arbenigedd a mewnwelediad i’r rhaglen. Maent yn gweithredu fel ffynhonnell wybodaeth ddibynadwy, gan fy nghadw’n gwbl gyfredol â datblygiadau ym maes llywodraethu a sicrhau bod y wybodaeth a’r gefnogaeth rydym yn eu darparu i staff yn gywir ac yn berthnasol.

Gan nad wyf yn arbenigwr mewn llywodraethu ysgolion, nhw yw fy mhwynt cyswllt cyntaf am gyngor ac arweiniad bob amser. Mae eu parodrwydd i rannu eu harbenigedd yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol, nid yn unig i mi ond i’r holl staff rydym yn eu cefnogi. Maent yn hawdd mynd atynt, yn ymatebol ac yn wirioneddol ymrwymedig i helpu pobl i lwyddo yn eu rolau fel llywodraethwyr.

Maent hefyd yn sefydliad gwych i weithio gyda nhw – yn hynod broffesiynol, cydweithredol ac yn hael gyda’u hamser. Mae’r gefnogaeth y maent wedi’i darparu i ddatblygu a chynnal y rhaglen wedi bod yn hynod werthfawr, ac mae wedi ein galluogi i gynnig profiad llawer cryfach a mwy effeithiol i’n llywodraethwyr staff.

© Gwasanaethau Governors Cymru